Kỳ 13: Phòng chống kháng thuốc vì thế hệ mai sau

Sự ra đời của kháng sinh đã đánh dấu kỷ nguyên phát triển mới của y học về điều trị các bệnh nhiễm khuẩn. Sử dụng kháng sinh không chỉ có lợi ích to lớn trong điều trị, chăm sóc người bệnh mà còn được sử dụng trong chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản và trồng trọt để điều trị, phòng chống dịch bệnh trên động vật, cũng như cho mục đích sản xuất. Tuy nhiên, những loại thuốc này đã được sử dụng rộng rãi, kéo dài, lạm dụng, làm cho các vi sinh vật thích nghi với thuốc, tạo điều kiện cho nhiều loại vi khuẩn trở nên kháng thuốc, làm cho thuốc kém hiệu quả hoặc mất hiệu quả.

Tổ chức Y tế thế giới đã kêu gọi các nước, trong đó có Việt Nam, cùng chung tay phòng chống kháng thuốc với khẩu hiệu: “Không hành động hôm nay, ngày mai không còn thuốc chữa”

Trong chuyên mục hôm nay, Dược sĩ Nguyễn Thị Bông – trưởng khoa Kiểm Soát Nhiễm Khuẩn Bệnh viện Đa Khoa Xuyên Á sẽ thông tin cho chúng ta về vấn đề kháng kháng sinh hay còn gọi là kháng thuốc.

1. Thưa dược sĩ, được biết kháng sinh là loại thuốc có khả năng ức chế và diệt các loại vi khuẩn, điều trị bệnh nhiễm khuẩn hiệu quả. Nhưng chúng ta thường nghe nói về hiện tượng kháng kháng sinh hay còn gọi là kháng thuốc. Vậy dược sĩ có thể cho biết rõ hơn về hiện tượng kháng kháng sinh này hay không ạ?

– Là một loại kháng sinh mà trước đây có tác dụng điều trị một bệnh nhân nhiễm khuẩn nào đó nhanh khỏi,nhưng bây giờ điều trị nữa không còn có tác dụng. Điều đó xảy ra khi vi khuẩn đó thay đổi và không còn bị tiêu diệt hoặc ức chế bởi loại kháng sinh ấy nữa. Thuốc kháng sinh đó (và các thuốc kháng sinh khác cùng loại) sẽ không chữa được nhiễm trùng do vi khuẩn này gây ra nữa. Hay nói cách khác: vi khuẩn có khả năng kháng lại hiệu quả của thuốc và tiếp tục nhân lên trong cơ thể người bệnh ngay cả khi điều trị bằng kháng sinh. Hiện tượng đó gọi là kháng kháng sinh (kháng thuốc ) và thường là kết quả của việc lạm dụng sử dụng kháng sinh không đúng cách (hay tự ý mua kháng sinh để dùng mà không có sự chỉ định của bác sĩ).

Kháng thuốc thường là kết quả của việc lạm dụng sử dụng kháng sinh không đúng cách (hay tự ý mua kháng sinh để dùng mà không có sự chỉ định của bác sĩ).

2. Dược sĩ có thể cho biết vi khuẩn kháng thuốc xâm nhập vào cơ thể bằng cách nào ạ?

– Nhiễm khuẩn có thể xảy ra khi có một “điểm xâm nhập” cho vi khuẩn xâm nhiễm vào cơ thể người bệnh, thường là qua 1 chỗ cắt ở da, như vết mổ hay dây truyền tĩnh mạch. Nhiễm trùng dễ xảy ra nhất khi chạm vào “vùng tổn thương đó” mà tay không sạch. Ở những cơ sở y tế có sử dụng nhiều thuốc kháng sinh mà không có qui định chặt chẽ, vi khuẩn dễ có khả năng đề kháng lại kháng sinh và gây ra các nhiễm khuẩn bệnh viện rất khó điều trị.

3. Thưa dược sĩ, như dược sĩ đã nói trên, hiện tượng kháng kháng sinh có xảy ra bệnh viện và vậy thì trong cộng đồng thì có xảy ra hiện tượng trên không ạ?

– Kháng thuốc kháng sinh là vấn đề xảy ra trên toàn thế giới, cả trong bệnh viện và cộng đồng.

PGS.TS Lương Ngọc Khuê – Cục trưởng Cục quản lý Khám, chữa bệnh tại buổi Mit-tinh Truyền thông Phòng chống kháng thuốc.

4. Thưa dược sĩ, hiện tượng kháng kháng sinh này nguy hiểm thể nào? Và vì sao cần phải quan tâm tới vi khuẩn kháng thuốc?

– Thông thường khi một người dùng thuốc kháng sinh, vi khuẩn gây bệnh sẽ bị tiêu diệt, thế nhưng những vi khuẩn kháng thuốc có thể phát triển và nhân lên trong cơ thể, làm cho việc điều trị nhiễm khuẩn bằng những loại kháng sinh hiện có rất khó khăn. Những bệnh truyền nhiễm khuẩn đó có thể gây tác hại nghiêm trọng và gây tử vong. Vi khuẩn kháng thuốc có thể dễ dàng lây truyền sang những bệnh nhân dễ bị tổn thương. Đôi khi chúng còn có thể lây sang các thành viên khác trong gia đình, bạn học, hay đồng nghiệp của bạn.

Kháng kháng sinh là mối quan tâm lo ngại nhất của y tế trên toàn thế giới, vì ngày càng có nhiều loại vi khuẩn phát triển khả năng đề kháng với thuốc kháng sinh, còn số thuốc kháng sinh hiện có để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn lại giảm đi. Điều quan trọng là cần lưu ý rằng bạn hay gia đình bạn có thể bị nhiễm vi khuẩn kháng thuốc, và những vi khuẩn đó có thể tồn tại trong đường ruột hoặc trên da của bạn mà không gây hại gì, nhưng lại có thể gây bệnh cho người khác.

Phát động phong trào “Vệ sinh tay” tại BVXA.

5. Thưa dược sĩ, để ngăn chặn không để vi khuẩn kháng thuốc xâm nhập người bạn, thì các nhân viên y tế cần phải có hành động gì để thực hiện ngăn chặn không để vi khuẩn kháng thuốc xâm nhập người bệnh ?

– Đơn giản nhất đó là biện pháp vệ sinh tay ở những thời điểm bắt buộc như:

• Trước khi nhân viên y tế chạm vào người bệnh lần đầu.
• Trước khi thực hiện công việc làm sạch/ vô trùng.
• Sau khi tiếp xúc với các dịch cơ thể.
• Sau khi chạm vào một bệnh nhân .
• Sau khi chạm vào các đồ vật xung quanh bệnh nhân.

Bệnh nhân có thể giúp ngăn chặn sự lây truyền của vi khuẩn kháng thuốc bằng cách rửa tay và luôn giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ.

6. Vậy thì về phía người bệnh và thân nhân người bệnh cần phải làm gì khi điều trị trong bệnh viện?

– Khi điều trị trong bệnh viện, bệnh nhân có thể giúp ngăn chặn sự lây truyền của vi khuẩn kháng thuốc bằng cách rửa tay và luôn giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ.

– Ví dụ: Như chạm vào người bệnh nhân, chạm vào vết thương, hoặc đường truyền tĩnh mạch của mình, sau khi đi vệ sinh

– Người bệnh, thân nhân người bệnh cần phải phối hợp với nhân viên y tế để thực hiện đúng các hướng dẫn của bác sĩ.

7. Dược sĩ có thể cho biết để phòng nhiễm khuẩn cho cơ thể thì bệnh nhân, thân nhân bệnh nhân cần phải làm gì?

– Để phòng nhiễm khuẩn giữ cho cơ thể khoẻ mạnh, bệnh nhân cần phải có chế độ ăn uống đủ dinh dưỡng hợp vệ sinh, luôn giữ vệ sinh thân thể sạch sẽ, rửa tay thường xuyên, tập thể dục mỗi ngày.

– Khi có bệnh cần phải đến bệnh viện để khám và uống thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ không được tự ý mua kháng sinh sử dụng mà không được chỉ định của bác sĩ, không dùng kháng sinh ngắt quãng, hoặc tự dừng ngay cả khi bạn cảm thấy đỡ hơn.

– Không để kháng sinh dùng cho lần ốm sau, mặc dù bệnh nhiễm khuẩn bề ngoài có biểu hiện giống nhau, song không hẳn là như vậy. Không chia sẻ thuốc kê đơn của mình với người khác, làm như vậy có thể dẫn tới sử dụng kháng sinh không đúng cách và tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn kháng thuốc. Kháng sinh là thuốc có tác dụng rất mạnh và cũng có thể có tác dụng phụ tiêu cực.

– Khuyến khích gia đình bạn và bạn chỉ sử dụng kháng sinh khi thật sự cần thiết. Bởi vì thuốc là con dao hai lưỡi nếu sử dụng đúng mục đích thì sẽ có tác dụng tốt, còn sử dụng không đúng mục đích sẽ gây ảnh hưởng đến sức khoẻ của chính bản thân mình.

– Qua đây tôi muốn gởi đến bà con và các bạn một thông điệp rằng “mỗi người chúng ta cần chủ động để có một sức khoẻ tốt. Cần chủ động trang bị cho mình kiến thức về phòng bệnh và rèn luyện sức khoẻ. Thực hành dinh dưỡng hợp lý, luyện tập thể dục thể thao phù hợp, an toàn lao động và khám bệnh định kỳ để chủ động trong việc phòng và chữa bệnh.”

– Để có sức khoẻ tốt với sự nỗ lực của mỗi cá nhân là chưa đủ mà cần có sự đóng góp của cả cộng đồng, của toàn xã hội trong các vấn đề an sinh, việc làm và giáo dục hay cụ thể hơn như các vấn đề về môi trường và vệ sinh an toàn thực phẩm và chăm sóc y tế.

——————————————

Bệnh viện Đa Khoa Xuyên Á (BVXA) tọa lạc trên quốc lộ 22, ấp Chợ, xã Tân Phú Trung, huyện Củ Chi, Tp.HCM – gần cầu An Hạ, đối diện khu công nghiệp Tân Phú Trung. Là bệnh viện tư nhân hiện đại hàng đầu khu vực với quy mô 750 giường, cam kết cung cấp dịch vụ y tế kỹ thuật cao, chất lượng cao đến cho mọi tầng lớp người dân.

Đặc biệt, BVXA tiếp nhận mọi đối tượng Bảo Hiểm Y Tế – kể cả Bảo Hiểm Y Tế trái tuyến, vào tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày Chủ Nhật. Bạn cũng có thể đến BVXA để đăng ký, gia hạn và chuyển đổi BHYT.

Các dịch vụ kỹ thuật cao đã triển khai rất thành công tại bệnh viện Xuyên Á:

• Phẫu thuật sọ não, cột sống
• Phẫu thuật nội soi bụng
• Phẫu thuật sàn chậu
• Phẫu thuật trĩ Longo (lông-gô)
• Phẫu thuật nội soi khớp
• Phẫu thuật thay khớp háng, khớp gối
• Phẫu thuật nội soi tán sỏi thận
• Phẫu thuật tạo hình
• Tán sỏi ngoài cơ thể (không cần mổ)
• Nội soi tiêu hóa có can thiệp
• Nội soi mật tụy (ERCP) có can thiệp
• Nội soi không đau
• Chạy thận nhân tạo
• Phẫu thuật nội soi tai – mũi – họng
• Phẫu thuật đục thủy tinh thể Phaco (pha-cô)…

Đặc biệt, bệnh viện Xuyên Á đã triển khai:

• Kỹ thuật đẻ không đau.
• Phòng khám bệnh lý nam khoa.
• Phòng khám ung bướu.
• Phòng khám viêm gan.
• Điều trị giãn tĩnh mạch chi dưới bằng laser nội mạng.

Tổng đài tư vấn: (08) 379 66 115 – Hotline: 0123 9999 910