RUNG NHĨ – “SÁT THỦ THẦM LẶNG” CÓ THỂ GÂY ĐỘT QUỴ BẤT CỨ LÚC NÀO

Rung nhĩ không chỉ là một rối loạn nhịp tim thường gặp mà còn được ví như “kẻ sát thủ thầm lặng” vì có thể âm thầm tiến triển trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng. Ít ai biết rằng, căn bệnh này làm tăng nguy cơ đột quỵ lên gấp nhiều lần, đồng thời kéo theo hàng loạt biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. 

Bệnh rung nhĩ đang “bùng nổ” trên toàn cầu

Rung nhĩ đang trở thành một “đại dịch” tim mạch bùng nổ trên toàn cầu, với khoảng 50 triệu người mắc tính đến năm 2020. Tại Việt Nam, căn bệnh này tạo ra gánh nặng lớn do tỷ lệ mắc và tử vong ngày càng cao. Đáng lo ngại nhất, đây thực sự là một “kẻ sát thủ thầm lặng” khi rất nhiều người mắc rung nhĩ nhưng không hề có triệu chứng, họ hoàn toàn không biết mình bị bệnh cho đến khi đột ngột gặp các biến chứng nguy hiểm.

Rung nhĩ (Atrial Fibrillation – AF) là một trong các rối loạn nhịp tim phổ biến nhất trong cộng đồng. Hiểu một cách đơn giản, thay vì đập nhịp nhàng để bơm máu đi nuôi cơ thể, hai ngăn phía trên của tim (tâm nhĩ) lại “rung” lên một cách hỗn loạn và nhanh bất thường. Sự bất ổn này không chỉ khiến tim làm việc kém hiệu quả mà còn tiềm ẩn những rủi ro chết người nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. 

Tuổi tác là yếu tố hàng đầu dẫn đến rung nhĩ, bởi theo thời gian, “hệ thống điện” của trái tim dần bị thoái hóa và xơ hóa. Tuy nhiên, căn bệnh này không chỉ xuất hiện ở người già mà còn tập trung ở những người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, suy tim hoặc bệnh van tim. Ngoài ra, lối sống thiếu lành mạnh như thừa cân, lạm dụng rượu bia, thuốc lá và hội chứng ngưng thở khi ngủ cũng là những “ngòi nổ” quan trọng dễ mắc bệnh rung nhĩ.

Khi trái tim lỗi nhịp dẫn đến bi kịch – Biến chứng nguy hiểm của rung nhĩ

Triệu chứng điển hình nhất của rung nhĩ là cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực hoặc đôi khi thấy tim như thể vừa “hụt” mất một nhịp. Nhiều người lại cảm thấy mệt mỏi bất thường, thường xuyên hụt hơi khi leo cầu thang hoặc làm việc nhà nhẹ nhàng. Các cơn chóng mặt, choáng váng hay cảm giác nặng nề ở vùng ngực cũng là những dấu hiệu không nên bỏ qua. Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ bệnh nhân hoàn toàn không có triệu chứng gì cho đến khi biến chứng đột quỵ xảy ra.

Biến chứng đáng sợ nhất của rung nhĩ chính là đột quỵ não. Khi tim rung lên thay vì co bóp đều đặn, máu sẽ bị ứ đọng lại trong các ngóc ngách của tâm nhĩ, tạo điều kiện lý tưởng cho các cục máu đông hình thành, từ đó theo dòng máu trôi lên não và gây tắc nghẽn mạch máu, dẫn đến tình trạng liệt, mất ngôn ngữ hoặc tử vong. Người bị rung nhĩ có nguy cơ đột quỵ cao gấp 5 lần so với người bình thường. Việc tim phải đập quá nhanh và không đều trong thời gian dài sẽ làm cơ tim suy yếu, dẫn đến tình trạng suy tim, khiến bệnh nhân mệt mỏi, khó thở ngay cả khi sinh hoạt nhẹ nhàng. 

Thời gian gần đây, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á liên tiếp tiếp nhận và điều trị nhiều trường hợp đột quỵ ở bệnh nhân có tiền sử rung nhĩ.

Điển hình là trường hợp nữ bệnh nhân N.T.T.D. (43 tuổi, ngụ Củ Chi) có tiền sử rung nhĩ, hẹp van hai lá và đã sử dụng thuốc kháng đông hơn 10 năm. Tuy nhiên, chỉ vì quên uống vài liều thuốc, chị bất ngờ bị đột quỵ ngay trong lúc ngủ. Khi được chồng phát hiện, bệnh nhân rơi vào tình trạng mất ngôn ngữ, méo miệng và liệt hoàn toàn nửa người bên phải.

Hình ảnh thực hiện thủ thuật trước khi triệt đốt rung nhĩ

Bệnh nhân được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á cấp cứu trong tình trạng không thể nói chuyện, sức cơ nửa người bên phải gần như 0/5. Các bác sĩ Khoa Nội Thần kinh đã nhanh chóng điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết, đồng thời phối hợp can thiệp lấy huyết khối nhằm cứu sống người bệnh và giảm thiểu di chứng sau đột quỵ. Nhờ được đưa đến bệnh viện kịp thời trong “giờ vàng” cùng sự chăm sóc tích cực của đội ngũ y bác sĩ, điều dưỡng, chỉ sau 2 ngày điều trị, chị D. đã có thể tự đi lại và giao tiếp bình thường.

Tương tự, một cụ bà 80 tuổi (ngụ Hóc Môn) cũng bất ngờ lên cơn đột quỵ vào buổi sáng khi đang quét sân. Bệnh nhân đột ngột té ngã, xuất hiện các dấu hiệu méo miệng, nói khó – những biểu hiện điển hình của đột quỵ. Người thân phát hiện kịp thời và nhanh chóng đưa bà đến Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á cấp cứu.

Qua thăm khám lâm sàng, các bác sĩ nhận định đây là trường hợp đột quỵ cấp. Kết quả chụp CT cho thấy vùng nhồi máu não chiếm diện tích rất lớn, kèm dấu hiệu tăng quang động mạch não giữa. Điều này cho thấy một mạch máu lớn đang bị tắc nghẽn, gây thiếu máu hơn 2/3 bán cầu não. Bệnh nhân ngay lập tức được phối hợp tiêm thuốc tiêu sợi huyết và can thiệp mạch máu não để giành lại sự sống ngay sát “giờ vàng”. Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhân có tiền sử rung nhĩ và tăng huyết áp.

Hình ảnh điều dưỡng chăm sóc bệnh nhân sau can thiệp rung nhĩ

Theo BS. Võ Minh Thiện – Khoa Nội Thần Kinh, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á TP.HCM: “Nguyên nhân đột quỵ ở các bệnh nhân này có thể xuất phát từ các cơn rung nhĩ (tim đập không đều) – tình trạng tim đập không đều làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Vì vậy, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ việc sử dụng thuốc kháng đông theo chỉ định nhằm hạn chế hình thành huyết khối và ngăn ngừa nguy cơ đột quỵ tái phát.”

Tầm soát và điều trị rung nhĩ: Cuộc chiến bền bỉ bảo vệ trái tim

Vì cơn rung nhĩ có thể xuất hiện rồi biến mất và tái lại bất chợt, nên việc tầm soát đúng cách là vô cùng quan trọng để sớm phát hiện cũng như điều trị bệnh hiệu quả, đừng đợi đến khi quá muộn. Các phương pháp tầm soát rung nhĩ, bao gồm: 

• Đo điện tâm đồ (ECG) thông thường: Đây là bước cơ bản nhất để kiểm tra nhịp tim khi bạn đi khám sức khỏe. Tuy nhiên, ECG chỉ ghi lại nhịp tim trong vài giây, nên dễ bỏ sót nếu cơn rung nhĩ không xảy ra đúng lúc đó.
• Holter ECG 24 giờ: Người bệnh sẽ đeo một thiết bị nhỏ trên người để ghi lại nhịp tim liên tục trong một ngày đêm. Điều này giúp phát hiện các cơn loạn nhịp khi bạn đang ngủ hoặc đang làm việc.
• Holter ECG 7 ngày hoặc 14 ngày: Với những người có triệu chứng thưa thớt, việc đeo máy theo dõi kéo dài 1-2 tuần là cực kỳ cần thiết. Thời gian theo dõi càng dài, khả năng “bắt” được các cơn rung nhĩ thầm lặng càng cao.

Việc chủ động tầm soát, đặc biệt với người trên 65 tuổi hoặc người có bệnh nền, chính là “chìa khóa” để ngăn ngừa đột quỵ và bảo vệ cuộc sống bình yên cho chính mình.

Một sai lầm phổ biến trong cộng đồng là chúng ta nghĩ rằng khi cơn đánh trống ngực qua đi nghĩa là bệnh đã khỏi. Thực tế, rung nhĩ một khi đã xuất hiện sẽ không tự hết vì chất nền cơ tim đã có những tổn thương thực thể quan trọng. Dù không nhận thấy triệu chứng rõ rệt, bệnh vẫn âm thầm tiến triển từ rung nhĩ cơn thành rung nhĩ vĩnh viễn. Quá trình này dẫn đến suy tim và gia tăng nguy cơ đột quỵ não.

Việc điều trị rung nhĩ cần được thực hiện xuyên suốt cả đời với các mục tiêu trọng tâm sau:

Xử lý bệnh nền và thay đổi lối sống: Đây là gốc rễ của vấn đề. Việc kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, giảm cân và hạn chế rượu bia giúp ngăn chặn sự xơ hóa cơ tim, làm chậm đáng kể đà tiến triển của bệnh.

Dự phòng đột quỵ: Dựa trên tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ kê toa thuốc kháng đông để ngăn chặn hình thành cục máu đông trong tim. Đây là “lá chắn” sống còn để phòng ngừa các biến cố tai biến nguy hiểm.

Triệt đốt rung nhĩ: Thay vì chỉ dùng thuốc uống, phương pháp triệt đốt (sử dụng năng lượng sóng radio hoặc áp lạnh) đang trở thành xu hướng mới. Việc can thiệp sớm giúp phục hồi nhịp đập đều đặn cho trái tim, giảm nhanh các triệu chứng của rung nhĩ và cải thiện chức năng tim. Đây là phương pháp điều trị được khuyến cáo mạnh mẽ và ngày càng áp dụng phổ biến cho tất cả các loại rối loạn nhịp nói chung và rung nhĩ nói riêng, mang lại hiệu quả cao, an toàn và ít biến chứng. 

ThS. BS. Ngô Hàng Vinh – Trưởng khoa Nội Tim Mạch 2 Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á cho biết: “Khi triệt đốt điện sinh lý thành công, bệnh rung nhĩ cũng như các loại rối loạn nhịp tim sẽ được chữa khỏi dứt điểm và người bệnh không phải dùng thuốc nữa. Nhờ đó mà người bệnh yên tâm ngăn ngừa được các biến chứng cũng như giảm tác dụng phụ do dùng thuốc chống loạn nhịp kéo dài.” 

Trước đây, phần lớn các trường hợp rung nhĩ chỉ được điều trị bằng thuốc hoặc can thiệp cấp cứu như sốc điện để cắt cơn. Tuy nhiên, bệnh vẫn dễ tái phát, khiến người bệnh rơi vào vòng luẩn quẩn: nhập viện – điều trị – tái phát, kéo dài nhiều năm. Gần đây, các bác sĩ khoa Nội Tim Mạch 2 BVĐK Xuyên Á đã thực hiện khảo sát và triệt đốt thành công nhiều ca bệnh rối loạn nhịp tim kéo dài, giúp người bệnh điều trị triệt căn mà không cần tiếp tục dùng thuốc chống loạn nhịp.

Rung nhĩ là một bệnh lý phức tạp nhưng hoàn toàn có thể quản lý được nếu chúng ta chủ động. Thay đổi lối sống, kiểm soát tốt các bệnh nền như huyết áp, bệnh mạch vành, đái tháo đường và lắng nghe những nhịp đập bất thường của trái tim chính là cách tốt nhất để bạn tránh xa những biến chứng nguy hiểm của căn bệnh này.

Để được tư vấn và đặt lịch khám các bệnh lý tại Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á, quý khách có thể liên hệ:

Facebook: BVXA – Bệnh Viện Đa Khoa Xuyên Á Tây Ninh

–